Formal and informal Latin script for Kazakh language

If you missed the news, recently President Nursultan Nazarbayev announced that Kazakhstan will fully transition from Cyrillic to Latin letters by 2025. I’m writing this post in response. As my good friend Maktaxali taught me, we often find that “The caravan has left but the dogs are still barking”. In the matter of writing the Kazakh language using the Latin script, I find myself adding to the “howls“.

(Update: 19-Jan it appears that the Latin script “caravan” may still be on the outskirts of Astana,  and it might be possible to catch up … See NYT “Kazakhstan Cheers New Alphabet, Except for All Those Apostrophes“.)

The Formal and Informal Latin scripts

I know that the “caravan has left” however, I propose an improved Kazakh Latin Script in two variants Formal (Kara) and Informal (Kiswi). The proposed Formal (Kara) Latin script is suitable for newspapers, the web, and books. While dropping the ‘ altogether, gives the Informal (Kiswi) Latin script which is suitable for SMS, apps, and mobile devices.

Here is an example: The Qazaq national verse “Kozimning qarasi (video)” by Abay Kuwnanbaev using the approved Qazaqstan Latin and Cyrillic scripts; and the proposed Formal (Kara) and Informal (Kiswi) Latin scripts.

Below there is a Qazaq Cyrillic to Kara and Kiswi alippe translation table, but first, here is an explanation of the proposed scripts.

Background

After living in Kazakhstan for nearly 20 years, and as a Kazakh language speaker, my interest in this topic goes back a long way.  In 1990, I prepared a guide to the Kazakh language for English speakers called “Kazakh Notes“. This guide helps language learners master the consonant and vowel harmonies underlying the spoken and written forms of Kazakh language words.  Learning, speaking and promoting  Kazakh language learning is an abiding interest of mine.

Goals

  • Build on same philosophy as the official Qazaqstan Latin script.
  • Improve the visual aesthetic by reducing reliance on ‘.
  • Make the written form more closely reflect vowel harmony.
  • Reduce the number of digraphs required.
  • Provide a simplified form of the script for use in apps and mobile devices where the  ‘ character is not permitted, or desirable.

Approach

  • Drop the ‘ used for “Ғ” and handle the back consonants “Қ, Ғ” uniformly as single characters (as “Q, X” since “X” is unused).
  • Drop the ‘ where the base letter is not used alone, for “Ч” (as “C”).
  • Base the written form of the vowel pair “І/ Ы”, on the same Latin letter (as ” I’/I “).
  • Use ‘ uniformly to indicate the “jingiswke” vowels  “Ә, Ө, Ү, І” (as ” A’, O’, U’, I’ “).
  • Use ‘ only to distinguish vowel pairs “Ә/А, Ө/ О, Ү/ Ұ, І/ Ы”.
  • Create two of the required consonant digraphs with the unused”w” rather than ‘.
    •  “Ш” as “Sw”, and
    • “У” as “Uw”
  • And use the ‘natural’ digraph for “Ң” (as “Ng”).

Proposed Latin alphabet with Formal and Informal variants

The above changes have reduced the required apostrophes from 10 to 4 (!) , and in the Informal Latin script none are required!

Qazaq Cyrillic – Kara and Kiswi alippe translation

Here are a list of common Qazaq words from here and their translation into the Kara and Kiswi alippe.

Qazaq Cyrillic Kara alippe Kiswi alippe
а a a
аға axa axa
ағаш axasw axasw
ағымдағы aximdaxi aximdaxi
ағыны axini axini
адам adam adam
адамдар adamdar adamdar
ажыратылған ajiratilxan ajiratilxan
аздау azdauw azdauw
ай ay ay
айқайлау ayqaylauw ayqaylauw
айқын ayqin ayqin
аймақ aymaq aymaq
айтты aytti aytti
айту aytuw aytuw
айыппұл ayippul ayippul
аккорд akkord akkord
акт akt akt
ақ aq aq
ақша aqswa aqswa
ақыл aqil aqil
алға alxa alxa
алғыс айту alxis aytuw alxis aytuw
алды aldi aldi
алдыңғы aldingxi aldingxi
алма alma alma
алты alti alti
алтын altin altin
алу aluw aluw
алыс alis alis
ана ana ana
ана жерде ana jerde ana jerde
анық aniq aniq
анықтау aniqtauw aniqtauw
аңғар angxar angxar
аңшылық angswiliq angswiliq
апта apta apta
ара ara ara
арал aral aral
араластыру aralastiruw aralastiruw
арасында arasinda arasinda
арқан arqan arqan
арқылы arqili arqili
арман arman arman
арнаулы arnauwli arnauwli
артқа artqa artqa
артында artinda artinda
аспаз aspaz aspaz
аспан aspan aspan
аспап aspap aspap
астында astinda astinda
асығу asixuw asixuw
ат at at
ата-аналар ata-analar ata-analar
атақты ataqti ataqti
атом atom atom
ауа auwa auwa
ауа райы auwa rayi auwa rayi
аудан auwdan auwdan
ауқымды auwqimdi auwqimdi
аула auwla auwla
аулау auwlauw auwlauw
ауыз auwiz auwiz
ауыл auwil auwil
ауыр auwir auwir
ауыстыру auwistiruw auwistiruw
ашу aswuw aswuw
ашық aswiq aswiq
аю ayuw ayuw
аяқ ayaq ayaq
аяқталған ayaqtalxan ayaqtalxan
әбден a’bden abden
әдемі a’demi’ ademi
әдеттегі a’dettegi’ adettegi
әділ a’di’l adil
әдіс a’di’s adis
әзірлеу a’zi’rleuw azirleuw
әйел a’yel ayel
әйелдер a’yelder ayelder
әке a’ke ake
әкелді a’keldi’ akeldi
әкелу a’keluw akeluw
әлем a’lem alem
ән a’n an
ән салу a’n saluw an saluw
әңгіме a’nggi’me anggime
әр түрлі a’r tu’rli’ ar turli
әрбір a’rbi’r arbir
әрекет a’reket areket
әрқашан a’rqaswan arqaswan
әсер a’ser aser
әсіресе a’si’rese asirese
әуен a’uwen auwen
база baza baza
базар bazar bazar
бай bay bay
байқау bayqauw bayqauw
байланысты baylanisti baylanisti
бақ baq baq
бақылау baqilauw baqilauw
бақытты baqitti baqitti
бала bala bala
балалар balalar balalar
балық baliq baliq
банк bank bank
бар bar bar
барды bardi bardi
барлық barliq barliq
бару baruw baruw
бас bas bas
басқа basqa basqa
басқарма basqarma basqarma
басқару basqaruw basqaruw
баспасөз baspaso’z baspasoz
баста basta basta
бастады bastadi bastadi
бастап bastap bastap
бастау bastauw bastauw
басты basti basti
басу basuw basuw
басыңыз basingiz basingiz
батыс batis batis
баяу bayauw bayauw
бейнелеу beyneleuw beyneleuw
белгі belgi’ belgi
берді berdi’ berdi
беру beruw beruw
бес bes bes
бет bet bet
беті beti’ beti
би by by
биттік bytti’k byttik
биік byi’k byik
блок blok blok
бойынша boyinswa boyinswa
болады boladi boladi
болат bolat bolat
болды boldi boldi
болу boluw boluw
болуы boluwi boluwi
болып табылады bolip tabiladi bolip tabiladi
бос емес bos emes bos emes
бояу boyauw boyauw
бөлме bo’lme bolme
бөлу bo’luw boluw
бөлім bo’li’m bolim
бу buw buw
бұл bul bul
бұлт bult bult
бұрылу buriluw buriluw
бұрын burin burin
бұрыш burisw burisw
бүтін bu’ti’n butin
біз bi’z biz
бізді bi’zdi’ bizdi
біздің bi’zdi’ng bizding
білген bi’lgen bilgen
білдіреді bi’ldi’redi’ bildiredi
білу bi’luw biluw
бір bi’r bir
бір рет bi’r ret bir ret
бірақ bi’raq biraq
бірге bi’rge birge
бірдей bi’rdey birdey
бірлік bi’rli’k birlik
бірнеше bi’rneswe birneswe
бірінші bi’ri’nswi’ birinswi
газ gaz gaz
галстук galstuwk galstuwk
гид gyd gyd
гол gol gol
градус graduws graduws
гүл gu’l gul
ғарыш xarisw xarisw
ғасыр xasir xasir
ғылым xilim xilim
дайын dayin dayin
дақ daq daq
даму damuw damuw
дауыс dauwis dauwis
дауыссыз дыбыс dauwissiz dibis dauwissiz dibis
дауысты dauwisti dauwisti
дәл da’l dal
дәлелдеу da’leldeuw daleldeuw
дән da’n dan
дәрігер da’ri’ger dariger
де de de
дегенмен degenmen degenmen
деді dedi’ dedi
дейін deyi’n deyin
демалыс demalis demalis
дене dene dene
деңгей denggey denggey
деп жазды dep jazdi dep jazdi
диапазон dyapazon dyapazon
диск dysk dysk
доллар dollar dollar
доп dop dop
дос dos dos
дөңгелек do’nggelek donggelek
дұрыс duris duris
дүкен du’ken duken
дыбыс dibis dibis
дюймдік dyuwymdi’k dyuwymdik
егер eger eger
еден eden eden
еді edi’ edi
екеуі де ekeuwi’ de ekeuwi de
екі eki’ eki
ел el el
елестету elestetuw elestetuw
емес болады emes boladi emes boladi
емле emle emle
ең жақсы eng jaqsi eng jaqsi
ереже ereje ereje
ерекше erekswe erekswe
ерлер erler erler
ермек ermek ermek
ерте erte erte
ерік eri’k erik
ескерту eskertuw eskertuw
ескі eski’ eski
есте сақтау este saqtauw este saqtauw
естідім esti’di’m estidim
есік esi’k esik
ет et et
етістік eti’sti’k etistik
ешқашан да eswqaswan da eswqaswan da
ештеңе eswtenge eswtenge
жабайы jabayi jabayi
жабдықтау jabdiqtauw jabdiqtauw
жаға jaxa jaxa
жағдай jaxday jaxday
жаз jaz jaz
жазбаша jazbaswa jazbaswa
жазу jazuw jazuw
жақсы jaqsi jaqsi
жақсырақ jaqsiraq jaqsiraq
жақын jaqin jaqin
жалғастыру jalxastiruw jalxastiruw
жалғыз jalxiz jalxiz
жалпы jalpi jalpi
жаман jaman jaman
жанасу janasuw janasuw
жануар januwar januwar
жанында janinda janinda
жаңа janga janga
жаңбыр jangbir jangbir
жарғанат jarxanat jarxanat
жарты jarti jarti
жарық диодты индикатор jariq dyodti yndykator jariq dyodti yndykator
жас jas jas
жасады jasadi jasadi
жасайды jasaydi jasaydi
жасау jasauw jasauw
жасуша jasuwswa jasuwswa
жасыл jasil jasil
жаттығу jattixuw jattixuw
жау jauw jauw
жауап jauwap jauwap
жәндік ja’ndi’k jandik
жеке jeke jeke
жел jel jel
жем jem jem
жеміс jemi’s jemis
жеңіл jengi’l jengil
жеңілдік jengi’ldi’k jengildik
жеңіс jengi’s jengis
жер jer jer
жеткілікті jetki’li’kti’ jetkilikti
жету jetuw jetuw
жеті jeti’ jeti
жеу jeuw jeuw
жинау jynauw jynauw
жиырма jyirma jyirma
жиі jyi’ jyi
жобалау jobalauw jobalauw
жоғалған joxalxan joxalxan
жоғары joxari joxari
жоқ joq joq
жол jol jol
жорамал joramal joramal
жоспар jospar jospar
журнал juwrnal juwrnal
жуу juwuw juwuw
жұқа juqa juqa
жұлдыз juldiz juldiz
жұмсақ jumsaq jumsaq
жұмсауға jumsauwxa jumsauwxa
жұмыртқа jumirtqa jumirtqa
жұмыс jumis jumis
жұп jup jup
жұрнақ jurnaq jurnaq
жүгіру ju’gi’ruw jugiruw
жүз ju’z juz
жүзеге ju’zege juzege
жүзу ju’zuw juzuw
жүзік ju’zi’k juzik
жүйе ju’ye juye
жүк көлігі ju’k ko’li’gi’ juk koligi
жүрек ju’rek jurek
жүру ju’ruw juruw
жыл jil jil
жылау jilauw jilauw
жылдам jildam jildam
жылдамдық jildamdiq jildamdiq
жылқы jilqi jilqi
жылтыр jiltir jiltir
жылы jili jili
жіберу ji’beruw jiberuw
жіберілген ji’beri’lgen jiberilgen
Жоғарыда Joxarida Joxarida
заң zang zang
зат zat zat
зат есім zat esi’m zat esim
иә ya’ ya
идея ydeya ydeya
ит yt yt
иық yiq yiq
иіс yi’s yis
капитал kapytal kapytal
капитан kapytan kapytan
карта karta karta
кафедра kafedra kafedra
кәртішке ka’rti’swke kartiswke
кедей kedey kedey
кез келген kez kelgen kez kelgen
кездейсоқтық kezdeysoqtiq kezdeysoqtiq
кездестіру kezdesti’ruw kezdestiruw
кезең kezeng kezeng
кейбір keybi’r keybir
кейін keyi’n keyin
кейінгі keyi’ngi’ keyingi
кейіпкер keyi’pker keyipker
келді keldi’ keldi
келеді keledi’ keledi
келесі kelesi’ kelesi
келу keluw keluw
келісу keli’suw kelisuw
кем дегенде kem degende kem degende
кеме keme keme
кенет kenet kenet
кең keng keng
кеңсе kengse kengse
керек kerek kerek
керемет keremet keremet
кесек kesek kesek
кескін keski’n keskin
кесте keste keste
кесу kesuw kesuw
кеткен ketken ketken
кеш kesw kesw
киіндіру kyi’ndi’ruw kyindiruw
кию kyyuw kyyuw
колонна kolonna kolonna
команда komanda komanda
компания kompanyya kompanyya
костюм kostyuwm kostyuwm
көбейту ko’beytuw kobeytuw
көбінесе ko’bi’nese kobinese
көбірек ko’bi’rek kobirek
көз ko’z koz
көйлек ko’ylek koylek
көк ko’k kok
көктем ko’ktem koktem
көл ko’l kol
көмектесіңіздер ko’mektesi’ngi’zder komektesingizder
көп ko’p kop
көптеген ko’ptegen koptegen
көптік ko’pti’k koptik
көрсету ko’rsetuw korsetuw
көру ko’ruw koruw
көрші ko’rswi’ korswi
көрінуі ko’ri’nuwi’ korinuwi
көрініс ko’ri’ni’s korinis
көтеру ko’teruw koteruw
көтерілу ko’teri’luw koteriluw
көше ko’swe koswe
көшірме ko’swi’rme koswirme
крест krest krest
курс kuwrs kuwrs
күз ku’z kuz
күйік ku’yi’k kuyik
күлкі ku’lki’ kulki
күлімсіреу ku’li’msi’reuw kulimsireuw
күміс ku’mi’s kumis
күн ku’n kun
күту ku’tuw kutuw
күш ku’sw kusw
күшті ku’swti’ kuswti
кілт ki’lt kilt
кім ki’m kim
кімнің ki’mni’ng kimning
кіру ki’ruw kiruw
кітап ki’tap kitap
кішкентай ki’swkentay kiswkentay
қабылдау qabildauw qabildauw
қабырға qabirxa qabirxa
қабыршақ qabirswaq qabirswaq
қабілетті qabi’letti’ qabiletti
қағаз qaxaz qaxaz
қадақ qadaq qadaq
қадам qadam qadam
қажет qajet qajet
қазір qazi’r qazir
қазіргі qazi’rgi’ qazirgi
қазіргі заманғы qazi’rgi’ zamanxi qazirgi zamanxi
қай qay qay
қайда qayda qayda
қайтадан qaytadan qaytadan
қайталау qaytalauw qaytalauw
қайық qayiq qayiq
қақпақ qaqpaq qaqpaq
қала qala qala
қалай qalay qalay
қалдыру qaldiruw qaldiruw
қалың qaling qaling
қалып qalip qalip
қамқорлық qamqorliq qamqorliq
қамтамасыз ету qamtamasiz etuw qamtamasiz etuw
қамтиды qamtydi qamtydi
қан qan qan
қанат qanat qanat
қант qant qant
қар qar qar
қара qara qara
қарағанда qaraxanda qaraxanda
қарай qaray qaray
қарама-қарсы qarama-qarsi qarama-qarsi
қараңғы qarangxi qarangxi
қарапайым qarapayim qarapayim
қарау qarauw qarauw
қарсы qarsi qarsi
қарындас qarindas qarindas
қатар qatar qatar
қате qate qate
қатты qatti qatti
қауіп qauwi’p qauwip
қауіпсіз qauwi’psi’z qauwipsiz
қашан qaswan qaswan
қимылсыз qymilsiz qymilsiz
қиын qyin qyin
қиыншылық qyinswiliq qyinswiliq
қозғалтқыш qozxaltqisw qozxaltqisw
қозғалыс qozxalis qozxalis
қоздыру qozdiruw qozdiruw
қойма qoyma qoyma
қол qol qol
қолдау qoldauw qoldauw
қоңыр qongir qongir
қоңырау qongirauw qongirauw
қорап qorap qorap
қорғасын qorxasin qorxasin
қорғау qorxauw qorxauw
қорқады qorqadi qorqadi
қорқыныш qorqinisw qorqinisw
қос qos qos
қоспағанда qospaxanda qospaxanda
қосу qosuw qosuw
қосылу qosiluw qosiluw
қою qoyuw qoyuw
қуаныш quwanisw quwanisw
қуанышты quwaniswti quwaniswti
құйрық quyriq quyriq
құл qul qul
құлақ qulaq qulaq
құм qum qum
құн qun qun
құны quni quni
құрады quradi quradi
құрғақ qurxaq qurxaq
құрылық quriliq quriliq
құс qus qus
құтқару qutqaruw qutqaruw
қыз бала qiz bala qiz bala
қызмет ету qizmet etuw qizmet etuw
қызығушылық qizixuwswiliq qizixuwswiliq
қызыл qizil qizil
қыртыстарды qirtistardi qirtistardi
қыс qis qis
қысқа qisqa qisqa
Қазақстан бойынша жүк тасымалдары Qazaqstan boyinswa ju’k tasimaldari Qazaqstan boyinswa juk tasimaldari
Құрметті Qurmetti’ Qurmetti
лагерь lagerь lagerь
лақтыру laqtiruw laqtiruw
лезде lezde lezde
лязат lyazat lyazat
ма ma ma
магнит magnyt magnyt
маған maxan maxan
май may may
майор mayor mayor
мақта maqta maqta
масса massa massa
мастер master master
материал materyal materyal
матч matc matc
маусымы mauwsimi mauwsimi
махаббат mahabbat mahabbat
машина maswyna maswyna
мәміле ma’mi’le mamile
мәселе ma’sele masele
мейірімді meyi’ri’mdi’ meyirimdi
мектеп mektep mektep
мемлекет memleket memleket
мен men men
меншік menswi’k menswik
менің meni’ng mening
мерзім merzi’m merzim
металл metall metall
миллион myllyon myllyon
миля mylya mylya
минут mynuwt mynuwt
мойын moyin moyin
молекуласы molekuwlasi molekuwlasi
мөлшері mo’lsweri’ molsweri
музыка muwzika muwzika
мұз muz muz
мұқтаждық muqtajdiq muqtajdiq
мұнай munay munay
мұнда munda munda
мұрын murin murin
мұхит muhyt muhyt
мүмкін mu’mki’n mumkin
мүмкіндік mu’mki’ndi’k mumkindik
мылтық miltiq miltiq
мың ming ming
мысал misal misal
мысық misiq misiq
міндетті mi’ndetti’ mindetti
нан nan nan
нәресте na’reste nareste
нәрсе na’rse narse
нәсіл na’si’l nasil
нәтиже na’tyje natyje
не ne ne
неге nege nege
негізгі negi’zgi’ negizgi
немесе nemese nemese
нөмір no’mi’r nomir
оған oxan oxan
оғаш oxasw oxasw
ой oy oy
ойлап oylap oylap
ойлау oylauw oylauw
ойын oyin oyin
оқиға oqyxa oqyxa
оқу oquw oquw
ол ol ol
олар olar olar
оларға olarxa olarxa
олардың olarding olarding
он on on
ондық ondiq ondiq
оның oning oning
оң ong ong
оңтүстік ongtu’sti’k ongtustik
орам oram oram
орган organ organ
орман orman orman
орналастыру ornalastiruw ornalastiruw
орнату ornatuw ornatuw
орта orta orta
ортақ ortaq ortaq
орталық ortaliq ortaliq
орын orin orin
орындаңыз orindangiz orindangiz
осы osi osi
осылай osilay osilay
осылайша osilayswa osilayswa
от ot ot
отар otar otar
отбасы otbasi otbasi
оттегі ottegi’ ottegi
отыру otiruw otiruw
өз o’z oz
өзгерту o’zgertuw ozgertuw
өзгеріс o’zgeri’s ozgeris
өзен o’zen ozen
өзін-өзі o’zi’n-o’zi’ ozin-ozi
өлең o’leng oleng
өлтіру o’lti’ruw oltiruw
өлу o’luw oluw
өлшеу o’lsweuw olsweuw
өлі o’li’ oli
өлім o’li’m olim
өмір o’mi’r omir
өнер o’ner oner
өнеркәсіп o’nerka’si’p onerkasip
өнім o’ni’m onim
өрмелеу o’rmeleuw ormeleuw
өріс o’ri’s oris
өсті o’sti’ osti
өсу o’suw osuw
өсімдік o’si’mdi’k osimdik
өте o’te ote
өткен o’tken otken
өткір o’tki’r otkir
өту o’tuw otuw
өтінемін o’ti’nemi’n otinemin
өтірік o’ti’ri’k otirik
Өткізілген O’tki’zi’lgen Otkizilgen
пайда payda payda
пайда болу payda boluw payda boluw
пайдалану paydalanuw paydalanuw
пала pala pala
пальто palьto palьto
параграф paragraf paragraf
партия partyya partyya
патша patswa patswa
пән pa’n pan
планета planeta planeta
поезд poezd poezd
позиция pozyцyya pozyцyya
порт port port
практика praktyka praktyka
проблема problema problema
процесс proцess proцess
радио radyo radyo
раушан rauwswan rauwswan
рекорд rekord rekord
рельс relьs relьs
реттеуге retteuwge retteuwge
ретінде reti’nde retinde
руб ruwb ruwb
рұқсат ету ruqsat etuw ruqsat etuw
сағат saxat saxat
сағыну saxinuw saxinuw
сақталады saqtaladi saqtaladi
салқын salqin salqin
салмақ salmaq salmaq
салу saluw saluw
салыстыру salistiruw salistiruw
сан san san
санау sanauw sanauw
сапар sapar sapar
сары sari sari
сату satuw satuw
сатып satip satip
сатып алу satip aluw satip aluw
сауда sauwda sauwda
саусақ sauwsaq sauwsaq
саяхат sayahat sayahat
сәт sa’t sat
себеп sebep sebep
сегмент segment segment
сегіз segi’z segiz
сезу sezuw sezuw
сезім sezi’m sezim
сезіндім sezi’ndi’m sezindim
секунд sekuwnd sekuwnd
секіру seki’ruw sekiruw
сену senuw senuw
сенімді seni’mdi’ senimdi
серуен seruwen seruwen
символы symvoli symvoli
сипаттау sypattauw sypattauw
сиыр syir syir
сияқты syyaqti syyaqti
слог slog slog
соғыс soxis soxis
содан кейін sodan keyi’n sodan keyin
созу sozuw sozuw
соқпақ soqpaq soqpaq
сол sol sol
солдат soldat soldat
солтүстік soltu’sti’k soltustik
сондай sonday sonday
соңғы songxi songxi
соңды songdi songdi
соңы songi songi
сөз so’z soz
сөздік so’zdi’k sozdik
сөйлем so’ylem soylem
сөйлеу so’yleuw soyleuw
спица spyцa spyцa
станция stanцyya stanцyya
студент stuwdent stuwdent
су suw suw
сурет suwret suwret
сурет салу suwret saluw suwret saluw
сусын suwsin suwsin
суық suwiq suwiq
сұйық suyiq suyiq
сұлулық suluwliq suluwliq
сұр sur sur
сұрақ suraq suraq
сұрау surauw surauw
сүйек su’yek suyek
сүт su’t sut
сызық siziq siziq
сым sim sim
сынақ sinaq sinaq
сынған sinxan sinxan
сынып sinip sinip
сыпайылық sipayiliq sipayiliq
сіздің si’zdi’ng sizding
Сб Sb Sb
Сондай-ақ, Sonday-aq, Sonday-aq,
Сіз Si’z Siz
табақ tabaq tabaq
табиғат tabyxat tabyxat
табиғи tabyxy tabyxy
табу tabuw tabuw
табылған tabilxan tabilxan
табыс tabis tabis
тағы taxi taxi
таза taza taza
талап talap talap
талқылау talqilauw talqilauw
талтүс taltu’s taltus
тамақ tamaq tamaq
таң tang tang
таңдау tangdauw tangdauw
тапсырыс tapsiris tapsiris
тарап tarap tarap
тарату taratuw taratuw
тарихы taryhi taryhi
тармақ tarmaq tarmaq
тарт tart tart
тас tas tas
тастау tastauw tastauw
тау tauw tauw
таю tayuw tayuw
таяқ tayaq tayaq
тәжірибе ta’ji’rybe tajirybe
тегін tegi’n tegin
тегіс tegi’s tegis
тез tez tez
тезірек tezi’rek tezirek
тек tek tek
тексеру tekseruw tekseruw
температура temperatuwra temperatuwra
темір temi’r temir
тең teng teng
теңестіру tengesti’ruw tengestiruw
теңіз tengi’z tengiz
терезе tereze tereze
терең tereng tereng
тері teri’ teri
тесік tesi’k tesik
тобыр tobir tobir
тоғыз toxiz toxiz
тоқта toqta toqta
толқын tolqin tolqin
толтыру toltiruw toltiruw
толық toliq toliq
топ top top
топырақ topiraq topiraq
тосын tosin tosin
төбе to’be tobe
төбелес to’beles tobeles
төлем to’lem tolem
төлеу to’leuw toleuw
төмен to’men tomen
төменгі to’mengi’ tomengi
төрт to’rt tort
төсек to’sek tosek
туған tuwxan tuwxan
тура tuwra tuwra
туралы tuwrali tuwrali
туфли tuwfly tuwfly
тұз tuz tuz
тұқым tuqim tuqim
тұрды turdi turdi
тұру turuw turuw
түбір tu’bi’r tubir
түзу tu’zuw tuzuw
түн tu’n tun
түпнұсқа tu’pnusqa tupnusqa
түрі tu’ri’ turi
түс tu’s tus
түтік tu’ti’k tutik
тыныш tinisw tinisw
тыңдау tingdauw tingdauw
тізім ti’zi’m tizim
тіл ti’l til
тілек ti’lek tilek
тіпті ti’pti’ tipti
тірі ti’ri’ tiri
тістері ti’steri’ tisteri
Тоқсан Toqsan Toqsan
уақыт uwaqit uwaqit
ұзақ uzaq uzaq
ұзын бойлы uzin boyli uzin boyli
ұзындық uzindiq uzindiq
ұйықтау uyiqtauw uyiqtauw
ұқсас uqsas uqsas
ұл ul ul
ұлт ult ult
ұлы uli uli
ұрыс uris uris
ұстап ustap ustap
ұстау ustauw ustauw
ұсынамыз usinamiz usinamiz
ұсыну usinuw usinuw
ұшақ uswaq uswaq
үзіліс u’zi’li’s uzilis
үй u’y uy
үйрек u’yrek uyrek
үйрену u’yrenuw uyrenuw
үйрету u’yretuw uyretuw
үлгі u’lgi’ ulgi
үлес u’les ules
үлкен u’lken ulken
үміт u’mi’t umit
үн u’n un
үрлеу u’rleuw urleuw
үстел u’stel ustel
үстінде u’sti’nde ustinde
үстінен u’sti’nen ustinen
үш u’sw usw
үшбұрыш u’swburisw uswburisw
үшін u’swi’n uswin
үшінші u’swi’nswi’ uswinswi
ханым hanim hanim
хат hat hat
шақыру swaqiruw swaqiruw
шаршы swarswi swarswi
шахта swahta swahta
шаш swasw swasw
шеберлік sweberli’k sweberlik
шегеру swegeruw swegeruw
шеңбер swengber swengber
шешу sweswuw sweswuw
шешім sweswi’m sweswim
шина swyna swyna
шөл swo’l swol
шөп swo’p swop
шу swuw swuw
шыбын swibin swibin
шығару swixaruw swixaruw
шығыс swixis swixis
шын swin swin
шынайы swinayi swinayi
шыны swini swini
ықтимал iqtymal iqtymal
ыстық istiq istiq
іздеу i’zdeuw izdeuw
інжір i’nji’r injir
істемеу i’stemeuw istemeuw
істеу i’steuw isteuw
ішінде i’swi’nde iswinde

Underwater Running Survey

An upright form of Underwater Running is possible so long as the runner is heavier than water – ie has negative buoyancy!   The author’s underwater running style is unique in that it works irrespective of the runner’s buoyancy. By way of comparison, this article surveys several different ways of achieving negative buoyancy for upright Underwater Running.

  1. There is a beauty to this slow motion running in a pool! This swimmer achieves negative buoyancy by exhaling prior to submerging.

2. By comparison, the Bajau free diver’s walk is just mesmerizing.  The diver achieves negative buoyancy through low BMI, and diving deep enough that the lung volume is reduced by a significant fraction.

  1. And of course, negative buoyancy may be achieved by carrying a rock!

In contrast to these approaches, the author’s Underwater Running style does not depend on achieving negative buoyancy! Keep your lung full of air, all BMI’s may apply, works in any depth of water and … no rocks required!

 

Underwater Running Demos

Underwater running on sand in deep water provides high resistance aerobic exercise.  (No weights or other equipment required.) Here are a couple of videos showing the … [Continue reading]

Management – Reading

The effect of power on the manager, a brilliant paper.  Very sobering. "Power and Perspectives Not Taken" by Galinsky et. al. … [Continue reading]

Unified Notation

Recently a fantastic Youtube video Triangle of Power by user 3Blue1Brown alerted me to a beautiful notation that unifies the power, root, and logarithm notations. This notation was proposed four years earlier by user alex.jordon in this answer to a … [Continue reading]

Lean – reading

I am convinced that Lean thinking and work patterns are crucial for IT-related change projects and the IT Service Management portfolio. When I am seeking inspiration I dive into: Lean Production Simplified, Third Edition: A Plain-Language Guide to … [Continue reading]

Personal Productivity – Reading

I have been reading zen habits for a while - but this is a gem: My most important productivity method.  Here is the thesis: Pick something important to work on (a task from your most important project, perhaps). What you pick doesn’t really … [Continue reading]

Keys for Agile Co-Evolution of the WBS and Schedule Network: The ‘Schedule Network 100 Percent’ Rule and the ‘Add and Prune Dependencies’ Algorithm

projectmanagement.com Knowledge Shelf just published an article of mine on "Keys for Agile Co-Evolution of the WBS and Schedule Network: The 'Schedule Network 100 Percent' Rule and the 'Add and Prune Dependencies' Algorithm" Abstract The “schedule … [Continue reading]

Management of IT Reading

See also the post on IT Service Management Reading. I have found these resources provide key building blocks for leading IT. How completely messed up processes become normal (web article) by Dan Luu. Thought provoking. How technology is creating a … [Continue reading]

Starting a project late is worse that finishing it late

Over the last few years of reading Glen Alleman's "Herding Cats" blog, I have come across the refrain "Risk Management is how adults manage projects" many times.  Today, I chased down the source of this quote to Tim Lister's 2004 "How Much Risk Is … [Continue reading]

Risk and Safety discussion

Having identified our risks we then proceed to characterise the source, the causal mechanisms, the consequences, identify controls and finally apply some sort of ranking to the risk. Sounds fairly straightforward and objective doesn’t … [Continue reading]

IT Service Management Reading

Adopting IT Service Management disciplines is a journey for the service provider (and the customers). Here is a partial list of references which have guided me. Implementation Guidance The Visible Ops Handbook: Implementing ITIL in 4 Practical … [Continue reading]

PMQu: A Quality Tool for Project Information in MS Project

(Article published first in "The Critical Path", PMI Sydney, April 2015) The open source add-in for MS Project called “PMQu” assists project managers to create, and maintain, quality-checked project information. Earlier in this series of articles, I … [Continue reading]

WBS and Schedule Network coherence at scale

(Article published first in "The Critical Path", PMI Sydney, February 2015) As argued in a previous article[1], common definitions of “deliverable” in the WBS and schedule network may be maintained by having “Start” and “Finish” milestones in the … [Continue reading]

Having a common definition of “deliverable” in both WBS and the schedule network.

(Article published first in "The Critical Path", PMI Sydney, December 2014) Having a common definition of “deliverable” in both WBS and the schedule network assists project managers to build a common understanding of the project scope and progress … [Continue reading]